Tükenmişlik Sendromu Nedir, Belirtileri Nelerdir? (Burnout Sendromu)

Eylül 05, 2016

burnout sendromu


Eskiden sadece fiziksel hastalıklarla mücadele ederken artık stresli, karmaşık şehir hayatı ve yoğun  iş temposu sayesinde maalesef "Tükenmişlik Sendromu" gibi psikolojijk rahatsızlıklar da hayatımıza girmeye başladı. Eğer siz de hayal kırıklığına uğramış, çaresiz, mutsuz ve tamamen tükenmiş duygulara sahipseniz Tükenmişlik Sendromu'ndan muzdarip olabilirsiniz. Bu sendroma sahipseniz sorunlar aşılmaz gibidir, her şey kasvetli görünür ve durumunuzu değiştirmek için bir şeyler yapacak enerjiye bile sahip olmayabilirsiniz. Hatta bu sürekli mutsuzluk ve stres hali ilişkilerinizi, işinizi ve sağlığınızı bile tehdit edebilir. Ama tükenmişliğin üstesinden gelmek mümkün. Kaybettiğinizi düşündüğünüz yaşam dengenizi ve enerjinizi yeniden kazanıp tekrar umutlu ve olumlu hissetmeye başlamak ve sade bir hayat sürmek için yapabileceğiniz bazı şeyler var. Ama unutmayın. Bu yardımın başkasından gelmesini beklerseniz daha çok beklersiniz. Size sadece siz yardım edebilirsiniz. Ben ya da bir başkası sadece durumunuz hakkında düşünmeniz ve silkelenip kim olduğunuzu hatırlamanız için yolu açabilir. Ama o yolda yürüyecek kişi sizsiniz.

Tükenmişlik nedir? 

Tükenmişlik aşırı ve uzun süreli stres nedeniyle, duygusal, zihinsel ve fiziksel yorgunluk halidir. Duygusal olarak boşalmış hissedersiniz ve sizden sürekli istenen talepleri karşılayamaz hale gelirsiniz Kişisel bakımınız bile size yük gibi gelmeye başlar. Stres devam ettikçe sabahları yataktan dahi çıkmak istemezsiniz. Tükenmişlik verimliliğinizi her alanda azaltır, enerjinizi emer, ve gittikçe daha umutsuz ve çaresiz hissetmenize neden olur. Ve sonunda hayat anlamsız gelmeye başlar ve verebileceğiniz hiç bir şey olmadığı hissi tüm benliğinizi kaplar. Çoğumuz dönemsel olarak bıkkın, üzgün, aşırı yüklenmiş, yataktan çıkmakta zorlandığımız günler yaşayabiliriz. Eğer bu günlerin sayısı ciddi bir biçimde artmışsa ve yaşam kalitenizi etkilemeye başlamışsa tükenmişlikten söz etmek mümkündür.

Eğer aşağıdaki hislere sahipseniz siz de tükenmişlik yolunda olabilirsiniz.

- Her günün kötü bir gün gibi olduğunu düşünüyorsanız.
- İş ya da ev hayatı konusunda bir şeyler yapmak tamamen enerji ve vakit kaybı gibi gelmeye başladıysa.
- Her zaman yorgun hissediyorsanız.
- Yaptığınız şeylerin bir fark yaratmadığıni ya da değer görmediğini düşünüyorsanız.
- Günün çoğunu ne kadar mutsuz ve değersiz olduğunuzu düşünerek geçirmeye başladıysanız.

Tükenmişlik Sendromu'nun etkileri

Tükenmişlik sendromunun etkileri yaşamın her alanında (ev, iş, sosyal hayat) görülebilir. Dahası bu sendrom sizi soğuk algınlıği gibi bağışıklık sistemiyle ilgili hastalıklara karşı savunmasız hale getirir. Bu yüzden Tükenmişlik Sendromu ile hemen başa çıkmak önemlidir.

Stres ve tükenmişlik sendromu arasındaki fark

Tükenme amansız stres sonucu olabilir, fakat çok fazla stres ile aynı değildir. Stres dönemseldir ve sona erdiğinde insanlar hala bazı şeyleri kontrol altına alabilir, eski hayatlarına geri dönebilir. Diğer yandan tükenmişlik durumunda insan olumlu bir değişim için bir umut göremez ve kontrolü tamamen kaybettiğini düşünür. Stresli bir durum ya da dönem sona erse bile duygusal ve fiziksel etkileri devam eder.

Tükenmişlik belirti ve semptomları 

Tükenme uzun bir zaman süresi boyunca meydana gelen aşamalı bir süreçtir. Belirtileri ilk başta azdır, ama zaman geçtikçe kötü ve hatta daha da kötü hale gelir. Bu sendromla ilgili erken uyarı işaretlerine dikkat ederseniz önemli bir arızayı önleyebilirsiniz.

Tükenmişlik sendromunun fiziksel belirtileri

- Çoğu zaman yorgun hissetme
- Düşük bağışıklık sistemi, çok sık hasta olma
- Sık baş ağrısı, sırt ağrısı, kas ağrıları
- İştah veya uyku alışkanlıklarında değişim

Tükenmişlik sendromunun duygusal belirtileri

- Başarısızlık ve kendinden şüphe duygusu
- Tuzağa düşmüş gibi, çaresiz ve mağlup hissetme
- Kendini yalnız hissetme
- Motivasyon kaybı
- Sürekli negatif duygular
- Azalmış memnuniyet ve başarı duygusu

Tükenmişlik sendromunun davranışsal belirtileri

- Sorumluluklardan kaçınma
- Diğerlerinden kendini tecrit etme
- Başa çıkmak için aşırı yeme, alkol kullanma
- Gerginliğini başkalarından çıkarma
- İşe sürekli geç gitmeye başlama

Tükenmişlik sendromu ile başa çıkmak

Daha fazla fiziksel ve duygusal hasara uğramadan bu sendrom ile başa çıkmanın da bazı yöntemleri elbette var. Ama ilk başta da bahsettiğim gibi bu durumdan kurtulmayı sizin istemeniz gerekiyor.


  •  Stresi yönetmek ve başa çıkmak için sosyal destek isteyin

Tükenmişlik yolunda çaresiz hissebilirsiniz. Fakat tükenmişliğin verdiği çaresizlikle başa çıkmanın en iyi yolu başkalarına ulaşmaktır. İyi bir dinleyici ile konuşmak, sosyal ortamlarda biraz daha fazla zaman geçirmeye çalışmakla başlayabilirsiniz. Mesela ögle arasında yemeğe yalnız çıkmayın. Ya da kahve molalarında cep telefonunuza gömülmek yerine iş arkadaşlarınızla sosyalleşmeyi deneyin. Bu ilk başlarda zor gelebilir ama kendinizi bir kaç gün zorlayın. Bu insanlar sorununuzu çözmeyecektir elbette  ama size bazı konularda iyi gelecektir, en hafifi kafanızı dağıtırsıniz. Kendinizi dostlarınıza yük oluyormuş gibi hissetmeyin. Aksine onlar sizdeki bu olumsuz değişimi, tükenmişliğinizi farkedip yardım etmek istiyor bile olabilirler. Onlardan kendinizi uzaklaştırmayın. 

  • Hareket edin!
Spor salonuna gidecek enerjiniz dahi yok. O zaman her gün uzun yürüyüşler yapmaya başlayın. Hareket etmek size kendinizi iyi hissettirecek ve seratonin hormonu salgılanmasını sağlayacaktır. Bedeniniz iyileştikçe bu ruhunuza da yansır. Hatta eğer mümkünse bu yürüyüşleri doğada yapmaya çalışın. 

  • Evinizi, yaşam alanızı hatta çalışma masanızı bile sadeleştirin
Size kendinizi stresli hissettiren, kötü anıları hatırlatan ya da artık temizlik ve düzeniyle uğraşmaktan yorulduğunuz mekanları sadeleştirin. Bunu bir anda yapacak gücü kendinizde bulamıyorsanız şuradaki 21 günlük sadeleştirme programını deneyebilirsiniz. Çevreniz, eviniz sadeleşip düzene girdikçe kendinizde başka şeyler yapmak için daha fazla enerji bulacaksınız. 

  • İşe olan bakış açınızı değiştirin
Yaptığınız işi ya da çalışma arkadaşlarınızı, müdürünüzü ya da patronunuzu sevmiyorsanız elbette yapılacak en iyi şey iş değiştirmektir. Fakat bu pratikte çok hızlı gerçekleşmeyecek bir çözümdür. Bu durumda yapılacak en iyi şey iş, yeni bir iş bulana kadar iş hayatınız ve özel hayatınız arasındaki dengeyi bulmayı sağlamak olabilir. İş arkadaşlarınızla paylaşımlarda bulunmak (sınırlarını çizerek) aynı durumdan muzdarip insanları tanımanıza ve aslında yalnız olmadığınızı anlamanıza yardımcı olur. Ve iş konusunu gözünüzde fazla büyütmemeye çalışın. Hep söylediğim bir söz var. İş iştir. Çokta fazla anlam yüklemeye gerek yok. Eğer çok yıprandıysanız ve tatile gidecek imkanınız yoksa bile bir süre izin alın ve evde kendinize zaman ayırın. 

  • Sağlıklı beslenin
Bir süre şeker ve karbonhidrat'tan uzak durun zira bunlar size kendinizi daha da yorgun hissettiren besinlerdir. Kahve tüketiminizi günde 2 fincanla sınırlayın. Ve alkol konusunu abartmayın. Sürekli dışarıdan yemek söylemek yerine evde kendiniz bir şeyler hazırlamaya çalışın. 

  • Önceliklerinizi belirleyin
Bir defter edinin ve önceliklerinizi, beklentilerinizi bu deftere her gün yazmaya başlayın. Bu benim çok keyif alarak uyguladığım bir yöntem. Zamanla düşünceler gerçeklere dönüşür. Düşünce gücünün önemini küçümsemeyin. Mesela kendinize şu soruları sorun. Bundan 1 yıl sonra kendimi nerede görüyorum. Yapmak isteyipte vakit bulamadığım hobilerim neler? Tatile gitmek istediğim yerler? Hayatımda neleri değiştirmek istiyorum? Aklınıza geldikçe not alın ve tekrar tekrar okuyun. Bu hayattan kopmamanızı ve önceliklerinizi, isteklerinizi kendinize hatırlatmanızı sağlar. 

Ben tükenmişlikle ilgili çözümü karmaşadan uzak sade ve minimalist bir hayat ile buldum. Hayatımın her alanında uygulamaya çalıştığım sadelik bilinci ile beni strese sokan, adeta boğan, yaşam enerjimi çalan pek çok şeyden uzaklaştım ve adeta her şeye yeniden başladım. Siz de nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız "Minimalizm ile ilgili Türkçe kaynaklar" yazısına göz atabilirsiniz. 

Ve sakın unutmayın. Bu hayat sizin. Direksiyonda siz varsınız. Okuduğunuz her şey harita gibidir. Size sadece yolu tarif eder. Oraya gidecek olan sizsiniz. 

Sadelikle kalın.

Bu Yazıları da Sevebilirsiniz

0 yorum

İzleyiciler

E-mail ile Abonelik